In eerste instantie gooide corona roet in het eten en werd de stage van neuroloog-in-opleiding Frank Verrijp (zie kader onderaan artikel) bij Spaarne Labs opgeschort. Dit was april 2020 toen Nederland voor het eerst in lockdown ging. Ook het Spaarne Gasthuis ging in coronastand en zette zich schrap voor de golf van coronapatiënten waarbij voor innovatie even geen plek was. Voor Frank was dit een tegenvaller, maar in augustus 2021 kon hij alsnog beginnen aan zijn stage. ‘Ik viel niet bepaald met mijn neus in de boter, want ook in het ziekenhuis ligt vanwege vakantie alles plat in augustus’, zegt Frank met gevoel voor ironie over de start van zijn stage. Het voordeel was dat hij zich rustig kon inlezen en dat Kwartiermaker Sociale Innovatie Veerle Struben van Spaarne Labs hem een uitgebreide introductieweek bezorgde.

 

‘Innovatie is abstract, maar stilstand is achteruitgang’

Rand van het ziekenhuis

Verrijp ervaart zijn start bij Spaarne Labs als een eyeopener want hij is opgeleid als arts en met zaken als innovatie hield hij zich niet bewust bezig. ‘Innovatie was niet meer dan een abstract woord. Ik heb in mijn opleiding als arts vier jaar in de collegebanken gezeten en twee jaar coschappen gelopen. Als arts heb je een patiënt met een ziek lichaam en je kijkt wat er mis is en lost dat vervolgens op. Je bent altijd druk met je vak en als je na negen patiënten nog tijd hebt voor een tiende dan doe je dat natuurlijk.’ Spaarne Labs zit letterlijk aan de rand van het ziekenhuis en kijkt met een bredere blik naar de zorg. ‘Het is boeiend om een module te volgen die disciplinair overstijgend is en het is verfrissend om samen te werken met een groep mensen die ander werk doet en op een andere manier naar de zorg kijkt.’

 

Opereren kan niet sneller?

De neuroloog in opleiding kwam al snel in contact met een van de chirurgen die bij het ziekenhuis werkt. De chirurg klopt aan bij Spaarne Labs omdat hij het vreemd vindt dat een patiënt soms tot wel twee weken moet wachten op een operatie. Een patiënt met een breuk die wacht op een operatie heeft veel pijn en ervaart veel ongemak van het gips. Ook is er sprake van economische schade voor de arbeidsmarkt als een patiënt niet kan werken. Door wachtlijsten voor de operatiekamer kan opereren nu eenmaal nu niet sneller is de heersende gedachte in de medische wereld. Maar klopt die aanname wel?

De eerste stap die Frank en de chirurg zetten in dit innovatieproces is onderzoeken of er sprake is van een écht probleem voordat erin oplossingen gedacht wordt. ‘Want daarin schuilt het gevaar dat je een oplossing bedenkt voor een probleem dat eigenlijk niet blijkt te bestaan.’ Dus voert hij series gesprekken met chirurgen, patiënten en andere medewerkers van de ok. Frank is verrast door de uitkomsten van de gesprekken tot nu toe. Eigenlijk is iedereen die hij spreekt laaiend enthousiast over het idee om sneller te kunnen opereren. Helaas zorgt ook nu corona weer voor vertraging want het is lastig om collega’s en patiënten te spreken.

 

Oplossingen

Het probleem dat de chirurg ziet, bestaat en is geformuleerd: patiënten zouden binnen drie dagen in plaats van binnen twee weken op de operatietafel moeten liggen. De volgende stappen in het innovatieproces zijn het houden van een brainstorm waarbij het doel is zoveel mogelijk oplossingen te verzinnen. ‘Een voorbeeld van een mogelijke oplossing is bij nieuwbouw van een ziekenhuis een extra ok neerzetten of de agenda van de chirurg bewust deels openlaten en spontaan opvullen.’ Na de brainstorm volgen nog de fases van prototyping en experimenteren.

Voor Frank is het verfrissend om als neuroloog samen te werken met een chirurg, die eigenaar van het probleem is en die hij vanuit Spaarne Labs ondersteunt. ‘Wat ik merk is dat er sprake is van rivaliteit binnen de verschillende disciplines in het ziekenhuis om zoveel mogelijk ruimte te claimen in de operatiekamer. Terwijl ze allemaal met hetzelfde probleem zitten: schaarste in beschikbaarheid van de operatiekamer. Met die mentaliteit is het lastig om tot een zorginnovatie te komen.’ Gelukkig is er het gemeenschappelijk belang van iedereen die in het ziekenhuis werkt: het welzijn van de patiënt. ‘Mogelijk dat we in de ok-commissie tot een competitie kunnen komen wie het beste idee heeft voor deze gezamenlijke kwestie.’

 

Geleerde lessen

Wat Frank tot nu toe heeft geleerd tijdens zijn stage bij Spaarne Labs is dat je ambitie aan de dag moet leggen als het gaat om een innovatief idee. ‘Je moet echt je tanden erin zetten want een veel gehoorde reactie op een idee is: dat heeft Pietje ook geprobeerd twee jaar geleden, maar dat is niks geworden.’ Een andere les is dat je goed moet onderzoeken of een probleem écht een probleem is. En of er niet al een oplossing voor bestaat. Dit is een van de grootste valkuilen waar je met een innovatief idee in kunt trappen. Een oplossing verzinnen voor een probleem dat eigenlijk niet bestaat en waar niemand dus op zit te wachten. Je moet niet te veel aannames doen. Dit kun je ondervangen door een startdocument op te stellen en goed uit te vragen of collega’s en patiënten dit probleem herkennen.’

In januari 2022 loopt Franks stage bij Spaarne Labs teneinde. Hij hoopt dat het innovatieproces voor de ok dan vergevorderd is. ‘Innovatie is abstract, maar het is broodnodig want de zorgkosten rijzen in de komende jaren de pan uit. Stilstand is achteruitgang.’

 

 

Kader
Wie is Frank Verrijp?

Frank Verrijp (33 jaar) studeerde Geneeskunde en is arts. Hij heeft een aanstelling als arts in opleiding bij het VUmc. Als hij klaar is met zijn specialisatie wil hij graag aan de slag als neuroloog bij een‘perifeer ziekenhuis’. Zijn keuzejaar wilde hij invullen met iets dat niet perse met neurologie van doen had. ‘Na research stuitte ik op de mogelijkheid om een stage te doen bij het Spaarne Gasthuis op het snijvlak van management en leiderschap. Na telefonisch contact bleek dat helaas niet mogelijk, maar er was wel de mogelijkheid om deze stage te doen. Zo doende kon ik bij het Spaarne Labs aan de slag met een stage op het gebied van leiderschap en innovatie.’ Twee dagen werkt hij bij de afdeling neurologie en twee dagen werkt hij aan innovatieve projecten bij Spaarne Labs. ‘Op deze manier hoop ik mij te kunnen profileren met een bredere blik op de gezondheidszorg, omdat je als arts soms toch best een beetje oogkleppen op hebt.’ Door met het ene been aan het bed te staan en het andere in het Spaarne Lab is Frank van toegevoegde waarde. Hij is de linking pin tussen de zorg- en innovatiemedewerkers.